Η αντίδραση “μάχης ή φυγής”, γνωστή ως “fight or flight” response

Η αντίδραση φόβου «μάχης ή φυγής» («fight or flight» response όπως είναι ευρέως γνωστή), είναι μια απόκριση του οργανισμού στο στρες που χαρακτηρίζεται από έκρηξη της αδρεναλίνης, ταχυκαρδία και διεσταλμένες κόρες των ματιών.

Ο όρος «πάλη ή φυγή» αφορά την ανταπόκριση σε οξύ στρες. Όταν ένα ζώο φοβάται ή απειλείται, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα ανταποκρίνεται, προκαλώντας αύξηση της αδρεναλίνης  και των χτύπων της καρδιάς. Κατ’ αυτόν τον τρόπο προετοιμάζεται το σώμα να παράγει επιπλέον δύναμη, προκειμένου να αποκτήσει την έκρηξη ταχύτητας που χρειάζεται ώστε να αποφύγει τον κίνδυνο, ή να βρει την δύναμη που χρειάζεται για να επιτεθεί.

Η απόκριση «μάχης ή φυγής» εμφανίζεται και στους ανθρώπους σε περιόδους στρες ή κινδύνου, όπου το συμπαθητικό νευρικό σύστημα είναι ικανό να προκαλέσει ακραίες ανυψώσεις αδρεναλίνης. Η αντίδραση της «μάχης ή φυγής» μπορεί να είναι εξαιρετικά ισχυρή, αλλά δεν λειτουργεί πάντα προς όφελός μας.

Οι άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίσουν αυτή την αντίδραση, όχι μόνο σε καταστάσεις που γίνεται αντιληπτός ένας κίνδυνος, αλλά και κατά τη διάρκεια μιας λεκτικής διαφωνίας, την οποία μπορεί να συνδυάσουν ακόμα και με σωματική επίθεση. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν κάποιος νιώσει την ανάγκη να φύγει και να διακόψει τη διαφωνία και κάποιος άλλος τον εμποδίσει. Τότε η φυγή (flight) μπορεί να προκαλέσει πάλη (fight) αν αισθανθεί ότι δεν μπορεί να ξεφύγει από την επίθεση και νοιώσει στριμωγμένος.

Επιπλέον, μερικοί άνθρωποι, ειδικά εκείνοι με διαταραχή μετα-τραυματικού στρες (PTSD), διαταραχή κρίσεων πανικού ή γενικευμένου άγχους, μπορεί να έχουν μια αντίδραση «μάχης ή φυγής» χωρίς εμφανή ή προφανή λόγο. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα δεν λειτουργεί καλά, και ξαφνικά μία απλή περίπτωση όπως το να μην μπορεί το άτομο να βρει τα κλειδιά του ή κάτι άλλο που ψάχνει, μπορεί να του προκαλέσει ταχυκαρδία, δύσπνοια, ή ακόμη και μια ολοκληρωτική κρίση πανικού. Για άτομα με PTSD, αναμνήσεις  παρελθοντικών τραυματικών γεγονότων, όπως μια μυρωδιά, ή το να βρεθούν σε ένα χώρο που συνέβη κάποιο τραυματικό γεγονός, μπορεί να προκαλέσει την επιθετική τους συμπεριφορά προς τους άλλους, ή πανικό και να τους κάνει να ψάχνουν απεγνωσμένα να φύγουν  και να αλλάξουν άμεσα περιβάλλον.

Η απόκριση της «φυγής» δεν είναι πάντα εμφανής στον άνθρωπο. Μπορεί να αφορά την απομόνωση από κοινωνικές εκδηλώσεις και αλληλεπιδράσεις ή την υπερβολική έκθεση στην τηλεόραση, ή σερφάρισμα στο Ίντερνετ, ξεφεύγοντας ουσιαστικά από τη βιωματική εμπειρία μιας στρεσογόνου κατάστασης.

Οι περισσότεροι άνθρωποι θα κληθούν να αντιμετωπίσουν μια κατάσταση «fight or flight» σε κάποια αγχωτική περίοδο της ζωής τους. Παρόλο που τα αρχαία χρόνια αυτή η αντίδραση αποτελούσε μια ενστικτώδη συμπεριφορά με σκοπό να προστατεύσει τα ζώα ή τους ανθρώπους από το κίνδυνο, σήμερα μπορεί να φανεί εξαιρετικά ψυχοφθόρος για τον άνθρωπο. Όταν κάποιος βρίσκεται σε μια τέτοια συνεχή κατάσταση πλήρους υπερδιέγερσης, αυτό μπορεί να τον οδηγήσει σε προβλήματα του εντέρου, σε πανικό, απομόνωση, δυσκολία στον ύπνο ή σε δύσπνοια.

7 Συμβουλές Καταπολέμησης του Στρες

7 Συμβουλές Καταπολέμησης του Στρες

Όταν ο οργανισμός μας έρχεται αντιμέτωπος με στρεσογόνους παράγοντες, η καρδιά μας χτυπά πιο γρήγορα, νιώθουμε έντονη σύσφιξη στους μύες, η αρτηριακή πίεση αυξάνεται και η αναπνοή επιταχύνεται. Το άγχος μπορεί να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα, όταν οι στρεσογόνοι παράγοντες εξακολουθούν να υπάρχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς ενδιάμεσες περιόδους ηρεμίας.

Παρακάτω σας παραθέτω μερικές συμβουλές που θα σας φανούν χρήσιμες για την καταπολέμηση του άγχους.

  1. Θέστε ρεαλιστικούς στόχους για την ημέρα, την εβδομάδα και τον μήνα σας.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο Θα έχετε καλύτερο έλεγχο των δραστηριοτήτων αλλά και των υποχρεώσεων που αναλαμβάνετε για μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Έτσι, οι υποχρεώσεις δεν θα σας προκαλούν την αίσθηση του χάους στο ημερήσιο σας πρόγραμμα ενώ παράλληλα θα εκπαιδευτείτε να λέτε «όχι» σε επιπλέον ευθύνες, όταν είναι ήδη φορτωμένο.

  1. Δοκιμάστε τεχνικές χαλάρωσης.

Δημοφιλείς τεχνικές χαλάρωσης είναι ο διαλογισμός και η γιόγκα. Όταν τις ασκείτε τακτικά, μπορούν να μειώσουν τα καθημερινά επίπεδα άγχους και να ενισχύσουν τα συναισθήματα χαράς και γαλήνης. Επιπλέον, μπορούν να βελτιώσουν την ικανότητά σας να παραμείνετε ήρεμοι και συγκεντρωμένοι ακόμη και σε συνθήκες στρες.

  1. Ασκηθείτε.

Ακόμα και μια μικρή βόλτα μπορεί να αποσπάσει την προσοχή σας από κάθε είδους ανησυχία και, κατ’ επέκταση, να ενισχύσει σημαντικά τη διάθεσή σας. Δοκιμάστε το περπάτημα, το τρέξιμο, το κολύμπι και τον χορό, καθώς φαίνεται να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά.

  1. Φροντίστε για τη σωστή διατροφή σας.

Προτείνουμε να αποφεύγετε την κατανάλωση επεξεργασμένου και γρήγορου φαγητού, λιπαρών και ζαχαρούχων σνακ, καθώς μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα του στρες. Αντίθετα, υιοθετώντας μια διατροφή πλούσια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, πρωτεΐνες και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη διαχείρισή του στρες.

  1. Αφιερώστε χρόνο για ξεκούραση.

    Για να μπορείτε να σκέφτεστε καθαρά και να αντιμετωπίζετε αποτελεσματικά το στρες, είναι σημαντικό να διαθέτετε καθημερινά λίγο χρόνο για χαλάρωση. Αν δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε, μπορείτε να ακολουθήσετε μια χαλαρωτική τελετουργία πριν την ώρα του ύπνου, μακριά από οθόνες και οτιδήποτε σας κρατάει σε εγρήγορση κατάσταση. Επιπλέον, μπορείτε να βοηθήσετε τη χαλάρωσή σας με ένα ζεστό αφέψημα χαμομηλιού ή βαλεριάνας, δύο βότανα που φημίζονται για τη θετική τους επίδραση στην ποιότητα του ύπνου.

  2. Διατηρήστε επαφή με τα αγαπημένα σας πρόσωπα.

    Η επικοινωνία με φίλους και αγαπημένα σας πρόσωπα, βοηθά να παραμείνετε ήρεμοι και να λαμβάνετε συναισθηματική υποστήριξη. Όταν βρίσκεστε υπό ένταση, η επαφή με αυτούς τους ανθρώπους μπορεί να εκκρίνει ορμόνες που καταπραΰνουν το νευρικό σας σύστημα και να σας ανακουφίζει από το άγχος.

  3. Στο τέλος κάθε ημέρας…

Αφιερώστε λίγο χρόνο για να σκεφτείτε τι έχετε πετύχει. Κρατήστε θετική στάση απέναντι στα γεγονότα και εκφράστε ευγνωμοσύνη για όλα τα ευχάριστα που συμβαίνουν στη ζωή σας.

Πηγή:

Stress Symptoms, Signs, and Causes

Η Εναλλαγή Σιωπής και η Καταπολέμηση του Φόβου: Ο Διαλογισμός ως Εργαλείο Εσωτερικής Ειρήνης

Η Εναλλαγή Σιωπής και η Καταπολέμηση του Φόβου: Ο Διαλογισμός ως Εργαλείο Εσωτερικής Ειρήνης

Στη σύγχρονη κοινωνία μας, ο φόβος αποτελεί μια συνηθισμένη εμπειρία για πολλούς ανθρώπους. Μπορεί να προέρχεται από διαφόρων ειδών ανησυχίες: Οικονομικής φύσης, κοινωνικές πιέσεις, επαγγελματικές απαιτήσεις ή προσωπικές ανησυχίες. Ωστόσο, δεν θα έπρεπε να μας ελέγχει και να μας περιορίζει. Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τη σημασία της παύσης στην καταπολέμηση του φόβου και πώς ο διαλογισμός μπορεί να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε την εσωτερική ειρήνη και αρμονία.

Ο φόβος ως πρόκληση: Πρόκειται για μια έντονη αντίδραση που μπορεί να επηρεάσει τη σωματική και ψυχική μας κατάσταση. Μας αποθαρρύνει  από την ανάληψη προκλήσεων και μας αποτρέπει από το να ζήσουμε πλήρως τη ζωή μας. Ο φόβος μπορεί να δημιουργήσει αγχωτικές και αρνητικές σκέψεις, αυτοπεριορισμό και ανασφάλεια.

Η παύση ως διέξοδος: Η παύση αντιπροσωπεύει μια αντίθετη προσέγγιση στον φόβο, όπου αντί να τον αντιμετωπίζουμε με αντίσταση και αποφυγή, αφήνουμε τον εαυτό μας να τον αναγνωρίσει και να τον αποδεχθεί. Μπορούμε να τη βιώσουμε μέσω του διαλογισμού και να δημιουργήσουμε έναν ασφαλή χώρο εντός του εαυτού μας, προκειμένου να τον εξερευνήσουμε με περιέργεια και ανοιχτή καρδιά.

Ο διαλογισμός μας επιτρέπει να συνδεθούμε με τον εσωτερικό μας κόσμο και να ανακαλύψουμε την αληθινή φύση του φόβου. Μέσω της σιωπής και της παρατήρησης, μπορούμε να επιτρέψουμε τις σκέψεις και τις ανησυχίες να περάσουν από το μυαλό μας, αφήνοντάς τις σιγά-σιγά να εξαφανιστούν. Στη συνέχεια, μπορούμε να επικεντρωθούμε στο εδώ και τώρα και να αντιληφθούμε την εσωτερική μας δύναμη και ευεξία.

Η επίδραση της παύσης: Μέσω του διαλογισμού και της παύσης, έχουμε τη δυνατότητα να επηρεάσουμε τη σχέση μας με τον φόβο. Η παύση μας δίνει τη δυνατότητα να γίνουμε παρατηρητές των σκέψεων μας και να απελευθερώσουμε τον εαυτό μας από την εμπλοκή του φόβου. Αρχίζουμε να τον αντιλαμβανόμαστε ως μια προσωπική εμπειρία που μπορούμε να αποδεχθούμε και να διερευνήσουμε με ευγνωμοσύνη και ανοικτό μυαλό.

Ο διαλογισμός ως εργαλείο αυτογνωσίας: Ο διαλογισμός μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο, τις ανάγκες και τις προτιμήσεις μας, όπως επίσης και τους τρόπους με τους οποίους αντιδρούμε στον φόβο, εξερευνώντας τις βαθύτερες ρίζες του. Η αυτογνωσία που αποκτούμε, μας επιτρέπει να αναπτύξουμε μια πιο συνειδητή σχέση μαζί του και να επιλέξουμε τις αντιδράσεις μας.

Ο διαλογισμός και η παύση αποτελούν πολύτιμα εργαλεία για την επίτευξη εσωτερικής ανάπτυξης και ευεξίας. Προσκαλώ λοιπόν όλους να ανακαλύψουν την αξία της σιωπής και του διαλογισμού στην καταπολέμηση του φόβου, για τη δημιουργία μιας ζωής που είναι ελεύθερη από τους περιορισμούς που μας επιβάλλει προσαρμόζοντας αυτά τα εργαλεία στις ανάγκες και τις προτιμήσεις κάθε ατόμου.

 

Η εναλλαγή της σιωπής ως εργαλείο διαλογισμού.

Η έννοια της “εναλλαγής της σιωπής” αναφέρεται στην πρακτική εναλλαγής μεταξύ περιόδων σιωπής και περιόδων ομιλίας κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας ή μιας πρακτικής διαλογισμού.

Η σιωπή αποτελεί μια πολύτιμη πρακτική που μας επιτρέπει να βυθιστούμε στον εσωτερικό μας κόσμο, ενώ η εναλλαγή αυτής με περιόδους ομιλίας, αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για την προσωπική μας ανάπτυξη και ευημερία.

Όταν διαλογιζόμαστε, είναι σημαντικό να δημιουργούμε έναν χώρο σιωπής, εσωτερικής ηρεμίας και συνειδητότητας. Έτσι, επιτρέπουμε το μυαλό να ηρεμήσει και τις σκέψεις μας απαλά να περάσουν, επιτρέποντας να συνδεθούμε με την παρούσα στιγμή και το εσωτερικό μας βάθος. Κατά τη διάρκειά της, γινόμαστε παρατηρητές των σκέψεων, των συναισθημάτων και των αισθητηριακών μας εντυπώσεων, χωρίς να κρίνουμε ή να απορρίπτουμε το παραμικρό. Αντίθετα, αποδεχόμαστε και αφήνουμε να περάσουν από το μυαλό μας σαν το νερό που ρέει στο ποτάμι.

Κατά τη διάρκεια των περιόδων ομιλίας, έχουμε την ευκαιρία να μοιραστούμε τις εμπειρίες, τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας με άλλους. Αυτή η ανταλλαγή εμπειριών γίνεται με σεβασμό και ανοχή, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να εξερευνήσουμε διαφορετικές προοπτικές και να εμπλουτίσουμε την κατανόησή μας για τον εαυτό μας και τους άλλους. Μπορούμε να εκφράσουμε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ερωτήσεις μας. Αυτό βοηθά στο να αποσαφηνίσουμε τις ιδέες μας και να τις φέρουμε στην επιφάνεια της συνείδησής μας. Επίσης, ακούγοντας τις ιδέες άλλων ανθρώπων, αφουγκραζόμαστε νέες προοπτικές που μπορεί να μας εμπνεύσουν και να μας βοηθήσουν στον διαλογισμό μας.

Η εναλλαγή της σιωπής, μας επιτρέπει να επικοινωνήσουμε τόσο με τον εσωτερικό όσο και με τον εξωτερικό μας κόσμο, με μια ισορροπημένη προσέγγιση. Κατ’ αυτόν το τρόπο, αναπτύσσουμε μια βαθύτερη συνειδητότητα για τον εαυτό, τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουμε στη σοφία του κόσμου να μας επηρεάσει και να μας διαμορφώσει.

Κατά τη διάρκεια της πρακτικής μας βυθιζόμαστε στον εσωτερικό μας κόσμο και συνδεόμαστε με την παρούσα στιγμή, ενώ στη συνέχεια ανταλλάσσουμε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις εμπειρίες μας με άλλους.

Στο τέλος, ας θυμόμαστε ότι η πρακτική της εναλλαγής της σιωπής απαιτεί την προσήλωση και την αφοσίωσή μας: Καλό είναι να την ασκούμε με ευαισθησία και ευγνωμοσύνη για τις ευκαιρίες που μας προσφέρει, που είναι να γίνουμε πιο συνειδητοί, πιο συνδεδεμένοι και πιο ευαίσθητοι με τον εσωτερικό και εξωτερικό μας κόσμο.

Σημασία Ευτυχίας και Θετικότητας στη Ζωή

Σημασία ευτυχίας και θετικότητας στη ζωή:

Από ψυχολογικής άποψης, η ευτυχία και η θετικότητα έχουν σημαντική επίδραση στη ζωή του ατόμου. Είναι δύο πολύτιμα στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία, την ευεξία και τις σχέσεις του ατόμου με τον εαυτό του και με τους άλλους.

Ως «ευτυχία» αναφέρουμε τη γενική αίσθηση ικανοποίησης και ευεξίας στη ζωή.

Όταν κάποιος αισθάνεται ευτυχισμένος, έχει θετική στάση και απολαμβάνει τις καθημερινές του εμπειρίες. Μπορεί να έχει θετικές επιδράσεις στην υγεία, καθώς οι ευτυχισμένοι άνθρωποι συνήθως έχουν μειωμένο στρες, βελτιωμένο ανοσοποιητικό σύστημα και αυξημένη ενέργεια.

Ως «θετικότητα» αναφερόμαστε στην ψυχολογική κατάσταση όπου κάποιος έχει θετικές σκέψεις, συναισθήματα και στάση ζωής.

Οι άνθρωποι με αυτή τη νοοτροπία, συνήθως αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις και τις αποτυχίες με αισιοδοξία, αντοχή αποφασιστικότητα,, ενώ έχει αναφερθεί ότι έχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στο άγχος και την κατάθλιψη.

 

Η θετικότητα, πολύτιμο στοιχείο για έναν άνθρωπο, μπορεί να έχει αντίκτυπο στη ζωή του με διάφορους τρόπους:

1. Ψυχική ευεξία: Η θετική νοοτροπία μπορεί να μειώσει το άγχος και την κατάθλιψη, να ενισχύσει τη συνολική ψυχική ευεξία και ταυτόχρονα να οδηγήσει σε βελτιωμένη ικανότητα αντιμετώπισης προκλήσεων.

2. Σωματική υγεία: Έρευνες δείχνουν ότι τα θετικά συναισθήματα και η αισιόδοξη προοπτική μπορεί να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στη σωματική υγεία και να προάγουν ένα ισχυρότερο ανοσοποιητικό σύστημα.

3. Σχέσεις: Η θετικότητα ενισχύει τις κοινωνικές σχέσεις και την αποτελεσματική επικοινωνία.

4.Επιπλέον, μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα και την παραγωγικότητα, διότι όταν οι άνθρωποι διατηρούν θετική στάση, τείνουν να προσεγγίζουν τις εργασίες με ενθουσιασμό και επιμονή, οδηγώντας σε αυξημένα επιτεύγματα και επιτυχία.

5. Συνολική ευημερία: Η καλλιέργεια θετικής στάσης συμβάλλει στην αίσθηση της συνολικής ευημερίας και της ικανοποίησης από τη ζωή. Δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να εκτιμήσουν και να απολαύσουν τις θετικές πτυχές της ζωής, οδηγώντας σε καλύτερη ποιότητα διαβίωσης.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι θετικότητα δεν σημαίνει να αγνοείς ή να καταπιέζεις τα αρνητικά συναισθήματα. Αντιθέτως, περιλαμβάνει την ανάπτυξη μιας ισορροπημένης προοπτικής, την αναγνώριση προκλήσεων και την ενεργή αναζήτηση εποικοδομητικών λύσεων.

Συναισθήματα και Ποιότητα Ζωής

Συναισθήματα και Ποιότητα Ζωής

Ανεξαρτήτως ηλικίας, τρόπου ζωής, ή γεωγραφικής τοποθεσίας, ένα κοινό στοιχείο χαρακτηρίζει όλους τους ανθρώπους στην καθημερινότητά τους: τα Αισθήματα!

Ένας αναπόφευκτος παράγοντας που παίζει σημαντικό ρόλο στην ευτυχία αλλά και την ευζωία μας. Παρόλο που τα συναισθήματα αποτελούν κατά κάποιον τρόπο «μυστήριο», θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε ως «σύνθετες εσωτερικές αντιδράσεις» που διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Κάθε άνθρωπος έχει διαφορετική προσωπικότητα και βιώνει τις δικές του εμπειρίες. Ο συνδυασμός αυτών των δύο γεννάει μοναδικά, ξεχωριστά για τον καθένα μας, συναισθήματα. Ο τρόπος που θα αντιδράσουμε, θα ανταπεξέλθουμε και θα εκθέσουμε τα συναισθήματα μας, αποτελεί ένα μοναδικό χαρακτηριστικό του κράματος της προσωπικότητάς μας. 

Τα συναισθήματα επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής μας με διαφορετικούς/πολλαπλούς τρόπους, διαμορφώνουν τα κίνητρα μας, που με τη σειρά τους καθορίζουν τη συμπεριφορά και τον τρόπο σκέψης μας. Η απόκριση στα συναισθήματά μας, ο τρόπος δηλαδή που επιλέγουμε να αντιδράσουμε με βάση την προσωπικότητα ή τις εμπειρίες μας, μπορεί να έχει θετικές ή αρνητικές επιδράσεις στην ποιότητα της ζωής μας. Ανεξέλεγκτη συναισθηματική κατάσταση επηρεάζει την συναισθηματική και ψυχική μας υγεία. Αντιστρόφως, η θετική απόκριση και αντιμετώπιση των καταστάσεων μας οδηγεί σε καλύτερη ζωή! Είτε επιλέγουμε να τα τιθασεύσουμε, είτε όχι, βρίσκονται πάντα εκεί και δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτά.

Οχτώ εβδομάδες διαλογισμού καθιστούν τη λειτουργία του μυαλού μας γρηγορότερη.

Μελέτες δείχνουν πως 8 εβδομάδες διαλογισμού μπορούν να κάνουν τον εγκέφαλο σας να λειτουργεί πιο γρήγορα.

Συνοπτικά: Οκτώ εβδομάδες πρακτικής διαλογισμού ενίσχυσαν τη συνδεσιμότητα μεταξύ του δικτύου βασικής λειτουργίας και του νωτιαίου δικτύου προσήλωσης του εγκεφάλου, επιτρέποντας στους συμμετέχοντες να εναλλάσσονται γρήγορα μεταξύ των καταστάσεων περιπλάνησης του μυαλού και εστιασμένης προσοχής.

Πηγή: Πανεπιστήμιο Binghamton https://www.binghamton.edu/

Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αναζητούν διανοητική διαύγεια μέσω του διαλογισμού, οι περισσότεροι από τους οποίους ακολουθούν ή εμπνέονται από τις παλαιές πρακτικές του Βουδισμού.

Βασισμένα σε προσωπική παρατήρηση και μαρτυρίες, άτομα που διαλογίζονται υποστηρίζουν ότι τους βοηθά να ηρεμήσουν το μυαλό τους, να επαναφέρουν τις σκέψεις τους και να διακόψουν τον «θόρυβο» του νου, ώστε να δουν τι πραγματικά έχει σημασία. Επιστημονικά, ωστόσο, η παρουσίαση των επιδράσεων του διαλογισμού στον ανθρώπινο εγκέφαλο έχει αποδειχθεί δύσκολη.

Μια νέα μελέτη από το Thomas J. Watson College of Engineering and Applied Science του Πανεπιστημίου Binghamton παρακολούθησε πώς η εξάσκηση του διαλογισμού για μόλις δύο μήνες άλλαξε τα εγκεφαλικά μοτίβα 10 φοιτητών στο Πρόγραμμα Υποτρόφων του Πανεπιστημίου. 

Οι μαθητές διδάχθηκαν πώς να διαλογίζονται, και τους ζητήθηκε να ασκούνται πέντε φορές την εβδομάδα για 10 ή 15 λεπτά, κρατώντας ημερολόγιο της πρακτικής τους. (Το αναλυτικό πρόγραμμα περιελάμβανε επίσης άλλα μαθήματα σχετικά με τις πολιτισμικές μεταδόσεις του διαλογισμού και τις εφαρμογές του στην ευεξία.)

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Scientific Reports, δείχνουν ότι η εκπαίδευση διαλογισμού οδήγησε σε ταχύτερη εναλλαγή μεταξύ των δύο γενικών καταστάσεων συνείδησης του εγκεφάλου.

Το ένα ονομάζεται δίκτυο προεπιλεγμένης ή βασικής λειτουργίας, το οποίο είναι ενεργό όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται σε εγρήγορση και δεν εστιάζει στον έξω κόσμο, όπως συμβαίνει κατά την ονειροπόληση και την περιπλάνηση του μυαλού. Το άλλο είναι το νωτιαίο δίκτυο προσήλωσης, το οποίο ασχολείται με εργασίες που απαιτούν προσοχή.

Τα ευρήματα της μελέτης αποδεικνύουν ότι ο διαλογισμός μπορεί να ενισχύσει την εγκεφαλική σύνδεση μεταξύ αυτών των δύο εγκεφαλικών δικτύων, υποδεικνύοντας την επίδραση του στη γρήγορη εναλλαγή μεταξύ της περιπλάνησης του νου και της εστίασης της προσοχής, καθώς και στη διατήρηση της προσοχής όταν βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση.

“Οι Θιβετιανοί έχουν έναν όρο για αυτή την ευκολία εναλλαγής μεταξύ των καταστάσεων – την αποκαλούν ψυχική ελαστικότητα, μια ικανότητα που σας επιτρέπει να διαμορφώνετε το μυαλό σας”, είπε ο Weinschenk, ένας από τους υπεύθυνους της μελέτης. «Θεωρούν επίσης την επίτευξη του στόχου της συγκέντρωσης μια από τις θεμελιώδεις αρχές της αυτο-ανάπτυξης».

Οι υπεύθυνοι εξακολουθούν να αναλύουν τα δεδομένα που ελήφθησαν από τις σαρώσεις μαγνητικής τομογραφίας του 2017. Επειδή η νόσος του Αλτσχάιμερ και ο αυτισμός θα μπορούσαν να προκληθούν από προβλήματα με το νωτιαίο δίκτυο προσοχής, γίνονται σχέδια για μελλοντική έρευνα που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον διαλογισμό ως μέσο για να μετριάσει αυτά τα προβλήματα.

Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το δημοσιευμένο άρθρο μελέτης στον παρακάτω σύνδεσμο:

https://neurosciencenews.com/meditation-consciousness-quickness-19112/

Υγεία και άγχος

Υγεία και άγχος: Το άγχος έχει τις ρίζες του στον πυρήνα του νευρικού μας συστήματος, το οποίο αποτελείται από δύο μέρη: α) Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα που ανταποκρίνεται στον κίνδυνο και αποφασίζει για το αν θα δράσουμε, θα φύγουμε, ή θα ακινητοποιηθούμε (το λεγόμενο fight, flight or freeze syndrome) β) Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα που αφορά τη διαδικασία της χαλάρωσης και της πέψης και που αποτελεί την ιδανική κατάσταση που θα έπρεπε να βρισκόμαστε τουλάχιστον για το 90 % του χρόνου μας.

Σε ότι αφορά το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, εμπλέκεται όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση κινδύνου, όπως π.χ. το να τρέξουμε να σωθούμε από ένα λιοντάρι, ή όταν απειλείται άμεσα η ζωή μας. Τη στιγμή που βλέπουμε το λιοντάρι, τα κέντρα που πυροδοτούν το άγχος στον εγκέφαλό μας, ανεβαίνουν. Μπορείτε να τρέξετε μακριά από αυτό. Οι καρδιακοί παλμοί σας θα ανέβουν, αλλά η πέψη σταματά. Δεν χρειάζεται να χωνέψετε το φαγητό σας καθώς έχετε μόλις 20 λεπτά ζωής. Έτσι, το οξύ του στομάχου πέφτει, τα παγκρεατικά ένζυμα μειώνονται και όλα βρίσκονται σε μια χαοτική κατάσταση, ενώ το ανοσοποιητικό μας σύστημα ανεβαίνει ταχύτατα, ωστόσο βραχυπρόθεσμα. Αναλογιστείτε, ότι όταν τρέχουμε για να σωθούμε, θέλουμε όλο το αίμα να πάει στον κινητικό φλοιό και στους μύες, και να χρησιμοποιήσουμε τον εγκέφαλο μας σωστά, προκειμένου να βγούμε από αυτή την κατάσταση το συντομότερο δυνατόν. Αυτή είναι η καλή πλευρά του άγχους.

Σκεφτείτε πως αυτή η κατάσταση είναι για να ανταποκριθούμε μόνο για 20 λεπτά. Τι συμβαίνει όμως στην περίπτωση που η αντίστοιχη απειλή είναι το αφεντικό σας, η σύζυγός σας, ο λογαριασμός στην τράπεζα, ή τα e mail σας; Όλα αυτά δημιουργούν την ίδια αίσθηση στο σώμα: ότι προσπαθείτε μόνιμα να σωθείτε από ένα λιοντάρι.

Η κορτιζόλη είναι γνωστή ως η ορμόνη της μακροζωίας. Όλοι μας γνωρίζουμε ότι η ορμόνη του στρες επηρεάζει τη διάθεση, την ενέργεια, τον ύπνο και το βάρος μας. Πολλοί άνθρωποι διαμαρτύρονται για την κοιλιά και το επιπλέον βάρος τους, χωρίς να γνωρίζουν ότι η αιτία είναι πως δεν βρίσκονται στο παρασυμπαθητικό τρόπο πέψης, οπότε το σώμα τους αποθηκεύει λίπος για την ασφάλεια του και για την περίπτωση που θα χρειαστεί να καταφέρει να επιβιώσει.

Πώς εκδηλώνεται το εργασιακό στρες στο σώμα μας

Συμπτώματα Εργασιακού Στρες

Ενδείξεις: Το εργασιακό στρες μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικό τρόπο στον καθένα: με αισθήματα άγχους ή/και κατάθλιψης λόγω διαπροσωπικών συγκρούσεων, φόβο αδυναμίας ικανοποίησης των προσδοκιών του εργοδότη, συγκρούσεις με συνεργάτες,  άγχος για απώλεια της θέσης εργασίας ή υποβιβασμού αυτής, ή ακόμη και θλίψη που σχετίζεται με παράπονα  λόγω υπερβολικών εργασιακών ευθυνών.

Σε αυτά, προστίθενται και οι ψυχολογικές αντιδράσεις/συμπτώματα του εργαζομένου: ευερεθιστότητα, αισθήματα αβεβαιότητας και ανασφάλειας, διαρκής ανησυχία, έλλειψη διάθεσης και κινήτρου, μειωμένη αυτοπεποίθηση, θυμός, αισθήματα ενοχής. Επιπλέον, τα σωματικά συμπτώματα (κούραση ή εξάντληση, αλλαγές στην όρεξη, πονοκέφαλοι, αϋπνία, ναυτία, ταχυπαλμίες, πόνοι στον αυχένα και τους ώμους), με τελευταία τα συμπεριφορικά συμπτώματα (δυσκολία στη λήψη αποφάσεων και στη συγκέντρωση, μειωμένη επίδοση και αίσθημα ανικανότητας).

Είναι ξεκάθαρο ότι η εύρεση τρόπων αντιμετώπισης των δυσάρεστων καταστάσεων στον εργασιακό χώρο αλλά και οι τεχνικές χαλάρωσης, αποτελούν επιτακτική ανάγκη.

Σε ατομικό επίπεδο, ο εργαζόμενος προκειμένου να εξαλείψει τις φυσικές εκδηλώσεις εργασιακού στρες,  χρειάζεται να ακολουθήσει με συνέπεια και πειθαρχία ορισμένες τεχνικές που θα τον βοηθήσουν και θα τον υποστηρίξουν στο να υιοθετήσει έναν θετικό τρόπο σκέψης, να εντάξει τη σωματική άσκηση και την υγιεινή διατροφή και να αποκτήσει διαφορετική προσέγγιση των δυσάρεστων και καταστροφικών σκέψεων.

Οι επιχειρήσεις από την πλευρά τους, θα πρέπει να δημιουργήσουν το κατάλληλο περιβάλλον, συνταιριάζοντας τις εργασιακές απαιτήσεις με τις δυνατότητες των υπαλλήλων τους, παρέχοντας τους κίνητρα και ενισχύοντας τους θετικά, προσφέροντας εκπαίδευση σε θέματα διαχείρισης στρες και χαλάρωσης.

Αντίκτυπος εργασιακού άγχους στους εργαζόμενους

Παρατηρώντας τα δεδομένα που σχηματίζουν το τοπίο της σύγχρονης εποχής, η πίεση που ασκείται στις επιχειρήσεις από το αρνητικό περιβάλλον, αναπόφευκτα επηρεάζει την ποιότητα των εργασιακών σχέσεων. Σε αυτό το δύσκολο οικονομικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε την προηγούμενη δεκαετία, προστέθηκε η πανδημία COVID-19 η οποία επηρέασε ποικιλοτρόπως πολλούς κλάδους της οικονομίας, αρχικά μέσω της αναστολής λειτουργίας κάποιων επιχειρήσεων αλλά και της αλλαγής των συνηθειών των καταναλωτών. Αντίστοιχα επηρεάστηκε και η αγορά εργασίας με αλλαγές στο ωράριο, τους μισθούς, τη δυνατότητα τηλεργασίας, αλλά και τη δημιουργία υψηλότερου ανταγωνισμού στις υψηλόβαθμες θέσεις, με αποτέλεσμα το εργασιακό άγχος να διογκώνεται και οι επαγγελματικές επιδόσεις να ταλανίζονται, επιδρώντας τόσο στις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων όσο και στη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Οι υπέρμετρες απαιτήσεις των εργοδοτών προκάλεσαν την επιβλαβή αντίδραση των ανθρώπων σε αυτή την υπερβολική πίεση ή σε οποιαδήποτε άλλη μορφή απαίτησης τους βαραίνει (υγεία εργαζομένων και εργασιακό άγχος). Το εργασιακό άγχος λοιπόν, κατά κύριο λόγο εμφανίζεται και εντατικοποιείται στην ανισορροπία που προκαλείται αφενός μεταξύ των απαιτήσεων του εργασιακού ρόλου και αφετέρου των ικανοτήτων/δυνατοτήτων του εργαζομένου, ή τις διαθέσιμες πηγές υποστήριξης του.

Ο αντίκτυπος του εργασιακού άγχους στους εργαζόμενους και οι συνέπειες του  άγχους στην εργασία και την απόδοση είναι πολλαπλές και ιδιαίτερα σημαντικές, με επικρατέστερες τη μειωμένη παραγωγικότητα, την έλλειψη συγκέντρωσης, την αδυναμία ιεράρχησης προτεραιοτήτων, τη μειωμένη αίσθηση ομαδικότητας, την αδυναμία υλοποίησης στόχων, την έλλειψη επικοινωνίας, κ.α. Δυστυχώς, οι συνέπειες αυτές, επιβαρύνουν από κοινού, εργαζομένους και επιχειρήσεις.

Πέρα από την φύση της εργασίας και το εξωτερικό του περιβάλλον, η προσωπικότητα του κάθε ατόμου (αν είναι απαισιόδοξος, αγχώδης, ανταγωνιστικός, οργανωτικός, καταναγκαστικός, εργασιομανής,  ευαίσθητος ή τελειομανής), επηρεάζει σημαντικά τη θέση και συμπεριφορά του στο σύνολο, επηρεάζοντας την ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής.